202 فرهنگی 1398/09/20 - 12:56

مقدمه ای بر «مرد ایرلندی» تازه ترین اثر آقای «اسکورسیزی»؛

ژانر گنگستری از گور بر می خیزد

دوست داشته باشیم یا نه، ژانر گنگستری اساسا ژانر مهمی در تاریخ سینما به حساب می آید. بسیاری از حرکات و پیشرفت های اساسی سینمایی از فیلم هایی شروع شده اند که بر اساس قواعد این ژانر ساخته شده بودند و زندگی یک گنگستر را بیان می کردند. از «صورت زخمی»ِ دهه چهل میلادی «هاوارد هاکس» بگیرید که زندگی «تونی مونتانا» بود تا «بانی و کلاید»ِ آرتور پن که در دهه هفتاد یک موج تازه در سینما به راه انداخت و شکل و شمایل دیگری به بیان «خشونت» در سینما داد. از «پدر خوانده»ِ فرانسیس فورد کاپولا بگیرید که حد اعلای این جنس از سینما را به رخ کشید تا «روزی روزگاری در آمریکا»ی سرجیو لئونه که«مدرنیسم» را به رگ های سینمای گنگستری تزریق کرد.

محمدحسین سیفی -  اما با تمام این سرگذشتی که تاریخ سینمای گنگستری به خود دیده، یک نام را نمی توان هرگز نادیده گرفت؛ «مارتین اسکورسیزی»! مردی که با «خیابان های پایین شهر» که اساسا یک فیلم جدی گنگستری است، خودش را به سینما معرفی کرد و بعدها با ساختن آثاری همچون «رفقای خوب» و «کازینو»، بیش از پیش امضای خودش را بر فیلمسازی در این سبک زد. تا جایی که وقتی نام اسکورسیزی می آید، پیش از هر چیز فیلمبازان یاد آثار گنگستری او می افتند و هرچه قدر هم شیفته «راننده تاکسی»، «گاو خشمگین»، «آخرین وسوسه مسیح» و «عصر معصومیت» یا... باشند.
نکته دقیقا همینجاست که اسکورسیزی اگر روزگاری از سینمای گنگستری فاصله می گرفت و مثلا «عصر معصومیت»، «گاو خشمگین» یا «هیوگو» می ساخت، در بستر آن روایت ها هم می شد علاقه او به سینمای گنگستری را پیدا کرد. جایی که مثلا در فیلم «عصر معصومیت» از دل یک خانواده تیپیکالِ معمولی، یک شبه گنگسترهای به مراتب ترسناک تر بیرون می کشد که در زیرمتن می توان به خوانش این چنینی دست پیدا کرد. از این رو هر چه قدر هم اسکورسیزی از این جنس سینما دور می بود، باز می شد رگه هایی از این سینما را در آثارش پیدا کرد؛ چرا که پیش از همه «اسکورسیزی» بدان فیلم ها «روح» دمیده است.
اما وقتی پس از سال ها شنیده شد که اسکورسیزی دوباره سراغ ساختن یک اثر گنگستری رفته، خیلی از طرفداران او دوباره سر ذوق آمده اند و به هوای این که قرار است با آثار دهه هشتاد و نود او خاطره بازی کنند مشتاق تماشای تازه ترین اثرش بودند. اما از روزی که خود اسکورسیزی اعلام کرد که «مرد ایرلندی» آن فیلمی است که قریب به دو دهه قصد ساختنش را داشته، برق از سر مخاطبان پرید و انتظارات دو چندان شد تا ببینیم این چه فیلمی است که اسکورسیزی اینچنین برای ساختنش صبر و تلاش به خرج داده است؟ وقتی هم که پروسه ساخت فیلم تموم شد و اسکورسیزی به صراحت گفت «بارها سر صحنه فیلمبرداری تسلیم سخت بودن پروژه شدم» بیش از پیش دلمان می خواست بدانیم که مگر «مرد ایرلندی» چه پروژه ای است که یک پیرمرد استخوان خورد کرده در سینما که بیش از چهار دهه سابقه فیلمسازی درخشان دارد، سر چنین پروژه ای ابراز ناتوانی می کند؟
همه این ها پرسش هایی بودند که در ذهن ما مخاطبان شکل می گرفت و منتظر بودیم تا خروجی اش را ببینیم. اما احتمالا همه مان بخاطر سن بالای اسکورسیزی و اینکه دهه هشتم زندگی اش را سپری می کند، به این فکر می کردیم که قرار نیست مانند «رفقای خوب» یا فیلم های آن سال هایش به وجد بیایم اما قرار است به خاطر اینکه اسکورسیزی پشت دوربین نشسته از تماشای یک اثر گنگستری سه ساعت و نیمه سیراب شویم و پس از تماشا هم مانند آثار دیگر کارگردانان پا به سن گذاشته صرفا بگوییم «حالمان خوب شد» و آن را ببوسیم و کنار بگذاریم. اما اگر هنوز این فیلم را ندیده اید و چنین فکری می کنید باید بگویم که سخت در اشتباهید!
«مرد ایرلندی » اثری است که به راحتی می توان در آن گذر عمر کارگردانش را رویت کرد. کارگردانی که در کارنامه اش آثار گنگستری فراوانی به چشم می خورد که هرکدام از آن ها بخش مهمی از تاریخ سینما را شامل می شود. اما حالا با «مرد ایرلندی» بازگشته و یکی از بهترین آثار خودش و احتمالا یکی از بهترین آثاری که سینمای آمریکا در قرن 21 سینما به خود دیده را ساخته و هالیوود می تواند به خاطر داشتن اسکورسیزی کماکان بدان ببالد. با فیلمی طرف هستیم که از همین حالا باید یک صفحه برایش در کتاب های تاریخ سینما کنار بگذاریم و نامش را به عنوان یک اثر ماندگار بر تارکِ سینما ثبت کنیم تا آیندگان بیشتر، بهتر و دقیق تر از ما به این اثر بازگردند و سینمای گنگستری را از نو بنویسند و از این فیلم یادداشت برداری کنند. و احتمالا به حال ما غبطه بخورند که در زمانه ای می زیستیم که می توانستیم چنین اثری را ببینیم و هم عصر کارگردانش بوده ایم.
مرد ایرلندی داستان راننده کامیونی به نام «فرانک شیرَن» (رابرت دنیرو) است. مردی که مانند بسیاری از مردم، زندگی ساده خود را با چالش های روزانه ای نظیر خرابی ماشینش می گذراند. او به صورت اتفاقی با رئیس باند و فرد قدرتمندی به نام «راسل بوفالینو» (جو پشی) آشنا می شود. فردی که همه برای کوچک ترین اقدامی از او پرسش می کنند و اگر رضایت او کسب نشود، می تواند به بهای زندگی و جانشان تمام شود! فرانک فعالیت خود را به عنوان راننده برای راسل آغاز می کند اما رفته رفته توانایی های او در کشتار باعث می شود رتبه بالاتری پیدا کرده و تبدیل به یکی از افراد نزدیک راسل شود و...
اسکورسیزی بهتر از هر کارگردان دیگری دنیای تبهکاران را می شناسد و در « مرد ایرلندی » دقیقا پا به عرصه ای گذاشته که استاد بلامنازع آن است. با این تفاوت که گنگسترهای اسکورسیزی در سال 2019 شباهتی با دنیای پر زرق و برق سال های دور ندارند و گویی مانند کارگردانشان، آن ها هم پخته تر شده اند. اسکورسیزی این بار تمام دستاوردهای سینمایی دهه های گذشته خود را یک جا جمع کرده و آن را به مخاطب ارائه داده است. علاقه او به روایت تاریخ پر از علامت سوال ایالات متحده در این جا نیز نقش پررنگی دارد و حوادث معاصر این کشور به طور دقیق مورد بررسی قرار گرفته و تاثیر آن بر زندگی افراد نیز با جزئیات به تصویر کشیده شده است.
یکی از جذاب ترین و ماندگارترین شخصیت های فیلم راسل با بازی جو پشی است. راسل بارها تماشاگر را به یاد «دون کورلئونه» در سری فیلم های «پدرخوانده» می اندازد؛ با این تفاوت که راسل لبخند بیشتری می زند و بر اخلاقیات پایبندی بیشتری دارد اما خب اجتناب ناپذیری این مساله حتی در انتخاب موسیقی در برخی سکانس ها با حضور راسل کاملا مشهود است. این مثال و دیگر نمونه ها مهر تاییدی بر این ادعا خواهند بود که اسکورسیزی در برخی صحنه ها یک ادای دین جدی به برخی فیلم های بزرگ گنگستری تاریخ سینما مثل همین «پدرخوانده»، «روزی روزگاری در آمریکا» و... داشته است.
با این حال و با تمام ارجاعاتی که اسکورسیزی به گذشته خودش و فیلم های مورد علاقه اش و... می دهد، «مرد ایرلندی» یک فیلمِ گنگستری متعلق به جهان امروزِ اسکورسیزی است که کارگردانش هیچ کس جز او نمی تواند باشد. این فیلم بیش از هر فیلم دیگری در سال های گذشته، «اسکورسیزی» را پشت دوربین خودش به مخاطب نشان می دهد.

  1. اعلام آمار تعداد بازداشت‌شدگان اعتراضات اصفهان از سوی سخنگوی قوه قضائیه
  2. جزئیات حکم کلاهبرداران شبکه‌ای اعلام شد
  3. طارمی: اتلتیکو تیم بزرگی است، اما پیروز می‌شویم
  4. ارزش سهام عدالت به زیر ۱۰ میلیون تومان رسید
  5. تزریق بیش از ۴۰۸ هزار دز واکسن کرونا در کشور طی شبانه‌روز گذشته
  6. قالیباف: تحول در حکمرانی تحول در وزارت ارتباطات است
  7. کمیسیون اصل ۹۰، چندان فعالیت موثر و چشم‌گیری نداشته است
  8. کنترل‌ الکترونیک واکسن نزده‌ها و کرونا مثبت‌ها
  9. رئیس‌جمهور دستوری برای افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی صادر نکرده است
  10. جرائم وسایل نقلیه موتوری فاقد بیمه‌نامه شخص ثالث بخشیده شد
  11. محسنی اژه‌ای: زیبنده نیست این تعداد زندانی داشته باشیم
  12. امیرعبداللهیان اعلام کرد: آمادگی ایران برای میزبانی نشست سران آستانه
  13. امروز؛ آخرین مهلت برای ثبت اطلاعات کارکنان در سامانه پاکنا
  14. صدور مجوز اعمال مدرک تحصیلی دوم برای کارکنان اداری قوه قضائیه
  15. ایران از امنیت کشور‌های حاشیه خلیج فارس حمایت می‌کند
  16. ایران از امنیت کشور‌های حاشیه خلیج فارس حمایت می‌کند
  17. تزریق دُز سوم واکسن کرونا جدی گرفته شود
  18. روند ابتلا، بستری و فوتی ها همچنان در سراسر کشور نزولی است
  19. رئیس قوه قضاییه: روال بورس عادی نیست
  20. آغاز نوبت سوم واکسیناسیون افراد بالای ۴۰‌ سال
  21. نحوه برگزاری امتحانات دانش آموزان مشخص شد
  22. دستور رئیس دستگاه قضا به سازمان بازرسی و دادستان کل کشور برای بررسی وضعیت بورس
  23. قالیباف: هیات نظارت باید محکم‌تر موضوع عنابستانی را پیگیری می‌کرد
  24. رئیس‌جمهور یکشنبه آینده لایحه بودجه ۱۴۰۱ را تقدیم مجلس می‌کند
  25. دستور قالیباف برای بررسی راهکارهای حفاظت از محیط زیست
  26. اولیانوف: لحن اظهارات اخیر ایران نشان می‌دهد فضا برای مذاکرات بیشتر وجود دارد
  27. طرح واردات خودرو در مسیر رفت و برگشت به مجلس
  28. زاکانی مسئول مدیریت بحران پایتخت شد
  29. کلاهبرداری مجرمان سایبری به بهانه شب یلدا
  30. مردم را درتصمیمات اقتصادی غافلگیر نمیکنیم
  31. آغاز اجرای محدودیت‌های هوشمند کرونایی از امروز
  32. طرح تدریس ادبیات زبان‌های محلی و قومی در مدارس به صحن مجلس ارجاع شد
  33. مخالفت کمیسیون بهداشت با طرح الزام به رسمیت شناخته شدن طب سنتی ایرانی در قوانین کشور
  34. سردار آزمون و هم تیمی طارمی خریدهای قطعی لیون در زمستان
  35. رویکرد دولت برای سال آینده تمرکز بر حمایت از واحدهای تولیدی است
  36. آمارابتلا و فوت کرونا دراین دولت کاهش جدی پیدا کرد
  37. معافیت مالیاتی ۵ درصدی واحد‌های تولیدی در لایحه بودجه ۱۴۰۱
  38. مالیات بر اصل قیمت طلا از ۱۳ دی ماه حذف می‌شود
  39. انهدام باند اسکیمری سه نفره در البرز
  40. یکی از مصوبات طرح ساماندهی صنعت خودرو مغایر قانون اساسی است
  41. نگهداری و بازپروری معتادان وظیفه نیروی انتظامی نیست
  42. کلاهبرداران اینستاگرامی در البرز دستگیر شدند
  43. معاون رئیس‌جمهور قرقیزستان با امیرعبداللهیان دیدارکرد
  44. فعال شدن سیستم کنترل هوشمند کرونا از فردا
  45. قانون واردات خودرو به زودی به دولت ابلاغ خواهد شد
  46. اعلام آخرین وضعیت سدهای تهران و کشور
  47. حداقل حقوق کارکنان دولت چقدر زیاد می‌شود؟
  48. برگزاری جلسه فوق العاده دولت برای بررسی بودجه ۱۴۰۱
  49. حال ناخوش سدهای تهران و کاهش ٣٠ درصدی ذخایر سدهای کشور
  50. دستور وزیر بهداشت برای برپایی نماز جماعت در کلیه فضاهای دانشگاهی
  51. مشاور امنیت ملی امارات فردا به تهران سفر می کند
  52. شرایط حق تقدم ثبت اختراع تعیین شد
  53. یک شنبه هفته آینده بودجه ۱۴۰۱ تقدیم مجلس می‌شود
  54. رضازاده: آمریکا به دنبال وقت کشی در مذاکرات است
  55. تیم مذاکره کننده ایران در برابر آمریکا مقاومت کنند