پرتغال سالهاست که خود را به عنوان یکی از داستانهای موفقیت بزرگ اروپا معرفی میکند: آفتاب، امنیت، صنعت گردشگری پررونق و کیفیت زندگی رشکبرانگیز. اما در پشت این تصویر کارتپستالی، یکی از گرانترین بازارهای مسکن این قاره نهفته است.
طبق آخرین آمار پلتفرم داده نومبئو (Numbeo)، اکنون قیمت یک خانه در لیسبون حدود ۱۸.۷ برابر درآمد سالانه یک خانوار معمولی است. در میان شهرهای بزرگ اروپا، تنها شهر ساحلی کرواسی اسپلیت با آن برابری میکند.
۱۰ شهر با بالاترین نسبت قیمت به درآمد در اروپا
نسبت قیمت به درآمد یکی از پرکاربردترین معیارهای سنجش مقرونبهصرفه بودن مسکن است. این نسبت هزینه خرید یک خانه معمولی را با درآمد یک خانوار متوسط مقایسه میکند و نشان میدهد که برای خرید یک ملک چند سال درآمد لازم است. هرچه این شاخص بالاتر برود، خانهها برای کسانی که درآمد محلی دارند، بیشتر از دسترس خارج میشوند.
به گفته مایک لانگن، اقتصاددان ارشد مسکن بانک ABN AMRO، به عنوان یک قاعده کلی، نسبت بالای ۱۰ از قبل نشاندهنده یک بازار مشکلدار برای خریداران است. این آستانه بر اساس قوانین استاندارد وام مسکن است که هزینههای مسکن را به حدود ۳۰ درصد از درآمد خانوار محدود میکند و معمولا مدت وام را ۳۰ سال محدود میکند.
در برابر این معیار، لیسبون و شهر اسپلیت کرواسی در صدر رتبهبندی قرار دارند و هر کدام نسبت قیمت به درآمد ۱۸.۷ را نشان میدهند که تقریبا دو برابر سطحی است که مشکلساز تلقی میشود.
پس از آنها پراگ، میلان و تیرانا (۱۸.۱)، وین (۱۷.۴)، بلگراد (۱۷.۲)، پاریس (۱۷)، لندن (۱۶) و برنو (۱۵.۸) قرار دارند که نشان میدهد چگونه مالکیت خانه در بسیاری از بزرگترین شهرهای اروپا به طور فزایندهای از دسترس خارج شده است.
با این حال، پایتخت پرتغال یکی از واضحترین نمونههای چگونگی فاصله گرفتن قیمت خانه از قدرت خرید محلی را ارائه میدهد.
اختلاف شدید بین قیمت خانه و دستمزد در این کشور در طول دهه گذشته، توضیح میدهد که چرا لیسبون اکنون در میان بازارهای مسکن با کمترین قیمت مقرون به صرفه در اروپا قرار دارد.
پرتغال: قیمت خانه ۲۴۰ درصد و دستمزد ۵۹ درصد افزایش یافته است
طبق دادههای راهنمای جهانی املاک، طی ۱۰ سال گذشته، قیمت خانه در پرتغال تقریبا ۲۴۰ درصد افزایش یافته است.
در همین مدت، میانگین دستمزد پرتغالیها از حدود ۸۳۹ یورو در ماه به ۱۳۳۳ یورو افزایش یافته است که تقریبا ۵۹ درصد افزایش را نشان میدهد.
قیمتها چهار برابر سریعتر از درآمدها افزایش یافتهاند. و در لیسبون، این شکاف میتواند حتی بیشتر از میانگین ملی باشد.
یک آپارتمان در مرکز لیسبون حدود ۶۷۶۳ یورو در هر متر مربع قیمت دارد. این یعنی یک آپارتمان متوسط ۵۰ متری، تقریبا ۳۳۸۰۰۰ یورو قیمت دارد. در مقایسه با میانگین حقوق خالص حدود ۱۴۱۶ یورو در ماه - حدود ۱۷۰۰۰ یورو در سال، رقم مذکور نزدیک به ۱۹ سال حقوق است، قبل از اینکه حتی یک یورو هم صرف چیز دیگری شود.
چرا قیمت مسکن در پرتغال همچنان در حال افزایش است؟
توضیح رایج اغلب ساده است: خانههای کافی وجود ندارد.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در بررسی اقتصادی خود در سال ۲۰۲۶، پرتغال را در میان کشورهایی با کمترین دسترسی به مسکن در جهان توسعهیافته ارزیابی کرد و به موانع نظارتی، بازار اجاره ضعیف و عرضه مسکن که به کندی به تقاضا پاسخ میدهد، اشاره کرد.
این کشور خانههای بسیار کمتری نسبت به نیاز خود میسازد. پرتغال در حال حاضر حدود ۲۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ خانه در سال تکمیل میکند، در حالی که گروههای صنعتی و برآوردهای عمومی نشان میدهد که این کشور برای تامین تقاضا سالانه به تقریبا ۴۵۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ خانه نیاز دارد.
و پرتغال تنها حدود ۲ درصد از سهم مسکن خود را به مسکن اجتماعی اختصاص میدهد که از جمله پایینترین سهمها در اروپا است.
اما تحقیقات نشان میدهد که داستان پیچیدهتر است. بانک ABN AMRO در آخرین گزارش خود از بازار مسکن، اعلام کرد که رشد درآمد و نرخ پایینتر وام مسکن از نظر تاریخی تاثیر بسیار بیشتری بر افزایش قیمت مسکن در سراسر اروپا نسبت به رشد جمعیت یا کمبود ساخت و ساز داشته است.